Xuất khẩu lao động: Làm sao để không bị lừa

Doanh nghiệp phải có giấy phép hoạt động xuất khẩu lao động, thông báo công khai về số lượng, giới tính, tuổi đời, các yêu cầu khác về tuyển chọn người lao động. Người lao động nên yêu cầu công ty xuất khẩu lao động ký hợp đồng đi làm việc ở nước ngoài trực tiếp với mình… Tất cả chỉ là những thủ tục ban đầu để người lao động khỏi bị… lừa.

Riêng tháng 5 vừa qua đã có hơn 1.150 lao động Việt Nam tại Đài Loan phải về nước trước thời hạn, trong số đó, theo một quan chức của Cục Quản lý lao động với nước ngoài (Bộ LĐTB&XH), nhiều người khi ra đi không được các trung tâm dịch vụ tuyển chọn, đào tạo kỹ càng. Về phía người lao động, cũng có trường hợp nhờ người đi thi nghề, thi tiếng hoặc khám sức khỏe giùm. Như vậy, không chỉ bị các trung tâm dịch vụ ăn chặn, bản thân người lao động cũng tự lừa chính mình.

Để khắc phục tình trạng trên, người lao động có mong muốn “xuất ngoại” cần hiểu và nhận dạng được các công ty lừa.

Thủ tục, quy định cần biết:

Về phía doanh nghiệp: Nếu tuyển chọn lao động ở các đơn vị, địa phương khác thì doanh nghiệp phải xuất trình giấy phép hoạt động xuất khẩu lao động với đơn vị cung cấp lao động hoặc sở LĐTB&XH sở tại. Trước khi tuyển chọn, doanh nghiệp phải có thông báo công khai tại trụ sở và địa bàn tuyển chọn về các yêu cầu giới tính, tuổi đời… của người lao động. Doanh nghiệp phải trực tiếp tuyển chọn và phải tổ chức các khóa đào tạo, giáo dục định hướng cho người lao động…

Về phía người lao động: Phải làm hồ sơ cá nhân nộp cho doanh nghiệp xuất khẩu lao động, gồm đơn xin đi làm việc ở nước ngoài, sơ yếu lý lịch có xác nhận của địa phương, giấy chứng nhận sức khỏe, hợp đồng đi làm việc ở nước ngoài theo mẫu quy định. Người lao động có quyền được doanh nghiệp xuất khẩu lao động cung cấp đầy đủ, chính xác các thông tin về việc làm, thời hạn hợp đồng, điều kiện làm việc và sinh hoạt, tiền lương, tiền thưởng và những thông tin cần thiết khác…

Người lao động được quyền ký hợp đồng lao động với người sử dụng lao động ở nước ngoài. Người lao động được chuyển thu nhập bằng ngoại tệ và thiết bị, nguyên liệu về nước để đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh. Người lao động có quyền khiếu nại, tố cáo những vi phạm hợp đồng lao động của doanh nghiệp xuất khẩu lao động với cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam, khiếu nại với cơ quan nhà nước có thẩm quyền của nước sở tại về những vi phạm hợp đồng của người sử dụng lao động nước ngoài…

Làm sao để không bị lừa : Nhận dạng công ty… lừa

Cần thận trọng khi tiếp xúc với các công ty TNHH tự xưng có dịch vụ xuất khẩu lao động. Vì hiện nay, trong số 15 doanh nghiệp chuyên doanh và 141 doanh nghiệp được bổ sung chức năng xuất khẩu lao động được Bộ LĐTB&XH cấp phép, chỉ có 3 công ty TNHH (ở Hà Nội, Hải Phòng, TP HCM).

Một trong những chiêu của công ty lừa là nhận “bao” làm hộ chiếu. Thực tế, hộ chiếu phổ thông được làm khá đơn giản, với lệ phí 200.000 đồng. Thế nhưng các “côn ty lừa” này lại lấy hộ chiếu ra làm bùa nhử cho người lao động, gióng lên rằng sắp xuất ngoại rồi. Thực ra, để được xuất lao động còn phải làm nhiều thủ tục pháp lý khác.

Người lao động nên chủ động yêu cầu công ty xuất khẩu lao động ký hợp đồng đi làm việc ở nước ngoài trực tiếp với mình. Hợp đồng, ngoài nước đến làm, còn phải ghi rõ nơi làm việc (nhà máy, công trường, công ty, tỉnh nào… ở nước ngoài). Các công ty lừa không có đầu xuất cụ thể nên thường né tránh ghi điều này trong hợp đồng. Để chắc chắn hơn, người lao động có thể tìm hiểu xem công ty này có hợp đồng tiếp nhận lao động của công ty, công trường ở nước ngoài không. Nếu trong hợp đồng ghi: “Bên A (công ty ký hợp đồng với người lao động) cung ứng cho công ty X hoặc Y…” thì không nên ký hợp đồng nữa. Vì thực chất, bên A đó chỉ là “cò” đi dụ người lao động bán lại cho “công ty lừa” khác.

Đào tạo, giáo dục định hướng cho người lao động trước khi xuất khẩu lao động là yêu cầu bắt buộc. Hiện nay, chỉ riêng TP HCM đã có hàng trăm trung tâm, cơ sở tự trương bảng, biển nhận đào tạo người đi xuất khẩu lao động, thế nhưng thực chất chỉ có 6 trường đạt chuẩn, được Cục Quản lý lao động với nước ngoài công nhận. Tuy nhiên, để khỏi bị lừa khi xuất khẩu lao động, cách tốt